Patta X KOZP: Zwarte Piet wakkert het debat opnieuw aan

Patta x KOZP: Zwarte Piet stirs the debate once more

Nu 6 december voor de deur staat, is de eindeloze discussie over Zwarte Piet weer in ons land losgebarsten. Wij vieren Sinterklaas, net als onze noorderburen. Het gaat niet over de man zelf, maar over zijn trouwe knecht Zwarte Piet. Vroeger, in de 19e eeuw – wat qua tradities nog niet zo lang geleden is – werd hij afgebeeld als een ‘Moor’ met zijn zwarte huidskleur, volle lippen en kroeshaar, gekleed in een kleurrijk pak. Zwarte Piet’s taak was om de kinderen te vermaken, hen op te vrolijken met plezier en snoep. Dit was echter alleen voor de brave kinderen: de stoute werden in een juten zak gestopt. Voor alle duidelijkheid, hij is de trouwe knecht van de blanke heilige man die op 6 december vreugde en cadeautjes brengt.

In tegenstelling tot wat velen denken, is de vraag niet of dit verhaal een racistische ondertoon heeft. Het is heel duidelijk dat het racistisch is, aangezien wij als blanke mensen met een rijke en verontrustende koloniale geschiedenis ervoor kiezen om zwarte mensen voor onze Sinterklaas te laten werken. Wat misschien nog erger is, is dat we blanke mensen gebruiken om zich te verkleden (inclusief blackface) en zich op een overdreven manier als zwarte mensen te gedragen. Er is maar een klein beetje empathie nodig om te begrijpen dat dit voor mensen van kleur als spot wordt afgebeeld en beledigend aanvoelt. Daarom ga ik niet eens in op het argument dat Piet zwart is omdat hij door de schoorsteen naar beneden komt. Als je tijd hebt, gebruik die dan om het naslagwerk van David Forbes te lezen voor al je feitelijke behoeften.

De vraag die overblijft is: moeten we de exacte tradities behouden die onze overgrootouders hebben bedacht?

Ondergetekende hoorde precies hetzelfde verhaal in zijn jeugd. En geloof me, traditie kan iets moois zijn, omdat het oude folklore een manier geeft om te bestaan in onze moderne tijd. Vaker wel dan niet, is het verantwoordelijk voor geluk en aangename gevoelens van saamhorigheid met de mensen die ze delen. Maar houd er rekening mee dat tijden veranderen, en dingen komen en gaan. Het is tijd om onze mooie wereld met andere ogen te bekijken. Nog niet zo lang geleden zei de traditie dat we in de provincie Antwerpen paard moesten rijden terwijl we levende ganzen onthoofdden die aan een boom hingen. Vrouwen hadden geen stemrecht. Zwarte mensen moesten achterin de bus zitten. Mensen uit de LGBTQ+-gemeenschap mochten niet trouwen (en op veel plaatsen nog steeds niet). Onze perceptie verandert in de loop van de tijd, en wat het waard is, laten we er alsjeblieft dankbaar voor zijn dat het zo is. Dus waarom is het zo belangrijk voor ons om traditie te behouden zoals die is? Voelen we de behoefte aan herhaling, geeft het een gevoel van veiligheid in stressvolle chaotische tijden? Wij zijn in feite gewoontedieren.

En wie weet, misschien begrijp je niet waarom “de anderen” zo beledigd zijn door blackface en het verhaal van Zwarte Piet. Maar dat betekent niet dat de traditie niet kan veranderen en moderniseren. Is het verhaal zo anders als Piet geen blackface zou hebben? Niemand vraagt om Sinterklaas volledig uit de Nederlandse en Belgische geschiedenisboeken te wissen. Bekijk dingen vanuit de geest van de tijd, nu we richting 2020 gaan. Door het digitale tijdperk hebben we zoveel meer contact met elkaar dan een paar decennia geleden, en dit zal hopelijk in de toekomst meer moeilijke gebieden blootleggen. Het is aan ons om te beslissen hoe we met deze pijnpunten omgaan. Kunnen we volwassen zijn en hierin samenkomen, zodat we als volk kunnen groeien? Of houden we vast aan alle kleine details uit oude en eeuwenoude tradities?

Echt, het is beangstigend dat we deze discussie in de 21e eeuw nog steeds moeten voeren

Tekst: Jules Bossier

Speciale dank aan het team & de fam